Είδαμε το "Κιβώτιο" στο Studio Μαυρομιχάλη

 

Παρακολουθήσαμε στο Studio Μαυρομιχάλη τη θεατρική παράσταση το “Κιβώτιο”, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Άρη Αλεξάνδρου, που έχει χαρακτηριστεί ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Στο θεατρικό σανίδι αποτυπώνεται το κείμενο του βιβλίου με ένα δραματοποιημένο μονόλογο, που φέτος  διανύει  την 11η χρονιά της θεατρικής του παρουσίας!

Το έργο τοποθετείται στα τέλη του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, το ‘49. Μια ομάδα ανταρτών αναλαμβάνει μια άκρως απόρρητη αποστολή “αυτοκτονίας”: να μεταφέρει, μέσα σε εχθρικό έδαφος, ένα κιβώτιο αγνώστου περιεχομένου, σε μια ανταρτοκρατούμενη πόλη. Από την παράδοση του κιβωτίου θα εξαρτηθεί η έκβαση του πολέμου. Αν παραδοθεί, ο πόλεμος θα κερδηθεί. Κατά τη διάρκεια της πορείας όμως τα 14 μέλη της ομάδας πεθαίνουν, αυτοκτονούν ή εκτελούνται το ένα μετά το άλλο, ακολουθώντας πιστά τις σκληρές εντολές του Γενικού Αρχηγείου.

Στο τέλος, επιβιώνει μόνο ένας αντάρτης, ο οποίος καταφέρνει με υπεράνθρωπες προσπάθειες να παραδώσει το κιβώτιο. Όταν όμως αυτό ανοίγεται, διαπιστώνεται ότι είναι άδειο. Αντί για ήρωας, ο αντάρτης φυλακίζεται από τους ίδιους τους συντρόφους του ως δολιοφθορέας και αρχίζει να γράφει συνεχείς αναφορές σ’ έναν αόρατο ανακριτή, για να αποδείξει την αθωότητά του.

Το θέμα του θεατρικού αυτού έργου, που παραμένει επίκαιρο, είναι ο απάνθρωπος μηχανισμός της εξουσίας, αλλά και η τυφλή υποταγή ατόμων με ιδεολογία στην ολοκλήρωση κάποιας αποστολής “αυτοκτονίας”. Συγκεκριμένα εδώ, στην παράδοση ενός κιβωτίου με κάθε κόστος. Ακόμα και με την ίδια τη ζωή τους στο όνομα ενός ανώτερου σκοπού. Πιστεύοντας με αφέλεια, αφού αγνοούσαν παντελώς το περιεχόμενο του κιβωτίου, το αφήγημα: παράδοση κιβωτίου ισοδυναμεί με νίκη του πολέμου.

Το κιβώτιο ήταν τελικά κενό, ήταν το απόλυτο τίποτα. Παραδόθηκε εξαρχής άδειο, έγινε η αφαίμαξη του περιεχομένου του καθοδόν, μήπως αδειάστηκε με την άφιξή του? Αφήνεται στον θεατή να  προβληματιστεί και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Τελικά θυσίες που γίνονται τυφλά για ένα “άδειο” ιδεολόγημα ή και για εντολές που στερούνται νοήματος? Ο επιζών δε που ανάμενε να τον υποδεχτούν σαν ήρωα και αντιλαμβάνεται ότι τον θεωρούν προδότη, προσπαθεί ανατρέχοντας στα συμβάντα κατά τη διάρκεια της πορείας, να απολογηθεί σε έναν ανακριτή που δεν απαντά ποτέ. Ένα γεγονός που μας αναδεικνύει για ακόμα μια φορά την αδιαφορία και την ψυχρότητα των μηχανισμών της εξουσίας, όποια εξουσία και να είναι κι από όπου και αν προέρχεται.

 

Η ερμηνεία του Φώτη Μακρή ήταν σωστά  δουλεμένη, ήταν ψυχογραφική και μ’ εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γλώσσα σώματος. Κατάφερε να μεταφέρει στην παράσταση όλο το πολιτικό βάρος του κειμένου. Ήταν συγκλονιστικός!

Η σκηνοθεσία επίσης του Φώτη Μακρή, μαζί με την Κλεοπάτρα Τολόγκου, ήταν λιτή σ’ ένα μικρό χώρο που έδινε την αίσθηση ενός κελιού φυλακής, που εγκλωβίζεται φυσικά το σώμα, αλλά αφήνεται το πνεύμα να αναμετρηθεί με τις ψευδαισθήσεις του.

Στο τέλος της παράστασης πολλές σκέψεις και προβληματισμοί κατακλύζουν το μυαλό, όπως συνέβαινε και μετά την ανάγνωση του βιβλίου. Απογοήτευση ίσως, αναμοχλεύοντας λάθη του παρελθόντος σε καίρια πολιτικά ζητήματα. Μπορεί επίσης και να αναρωτηθούμε μήπως κάποια στιγμή κουβαλήσαμε κι εμείς “άδεια κιβώτια” στη ζωή μας, χωρίς να το γνωρίζουμε.

Ήταν μια αξιόλογη παράσταση, που δεν είναι τυχαίο που παρουσιάζεται για 11 συνεχή έτη! Προτείνεται για προβληματισμό, για συζήτηση, αλλά και για την καθηλωτική ερμηνεία του σπουδαίου Φώτη Μακρή!

Μάνια Μαρκαντωνη