Είδαμε την παράσταση "Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς" του Θανάση Τριαρίδη

Είδαμε την παράσταση "Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς" του Θανάση Τριαρίδη σε σκηνοθεσία Στέλιου Πετράκη, στον Τεχνοχώρο Εργοτάξιον. Η παράσταση αυτή, με τον προκλητικό τίτλο, ήταν ένα  πολιτικό θέατρο καταγγελίας.

Τα θεατρικά έργα του Θανάση Τριαρίδη, με γλώσσα κοφτερή και αμείλικτη και με κείμενο “γροθιά”, σχεδόν πάντα έχουν στόχο να ταρακουνήσουν, ν’ αφυπνίσουν και να προκαλέσουν τον θεατή. Επιδιώκουν να ενεργοποιήσουν την κριτική μας σκέψη, αποσκοπώντας έτσι στη δράση /αντίδραση απέναντι στη βία και στην ανθρώπινη εκμηδένιση.

Αν όμως τελικά ο θεατής μένει μόνο σοκαρισμένος, μουδιασμένος και δεν μπαίνει στη διαδικασία ν’ αναρωτηθεί, ν’ αμφισβητήσει και να δει πιο σύνθετα τις ευθύνες, εκείνες που αναλογούν σε όλους όσους εμπλέκονται σε αυτή την τραγική κατάληξη της σημερινής κοινωνίας, τότε ο στόχος του Τριαρίδη δεν επετεύχθη ουσιαστικά και δεν ολοκληρώθηκε.

Το συγκεκριμένο δυστοπικό έργο, που γράφτηκε το καλοκαίρι του 2025, ξεκινάει με την αναφορά σε μία επί τόπου δολοφονία μιας κοπέλας, από την αστυνομία, επειδή έγραψε σε τοίχο το σύνθημα "Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς". Παρά την εκτέλεσή της, το σύνθημα αυτό εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα. Η υποθετική “Δημοκρατία”  συνεχίζει να δολοφονεί σωρηδόν τους νέους που το γράφουν, βαφτίζοντάς τους “τρομοκράτες”. Κι εκείνοι συνεχίζουν … Ένα σύνθημα που γράφεται σε έναν τοίχο και διαδίδεται “σαν πανδημία”. Η κυβέρνηση είναι σε κατάσταση πανικού.

Στη σκηνή βρίσκεται ένα έκτακτο κυβερνητικό όργανο, προς αναζήτηση του τρόπου εξουδετέρωσης της εξέγερσης. Συμμετέχουν σε αυτό: -με τη χρήση δύο μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης/ρομπότ η Διευθύντρια Στρατηγικής και Επικοινωνίας της Κυβέρνησης, -ο Συντονιστής του Κυβερνητικού Έργου, -ο Εκτελεστικός Βραχίονας Ασφαλείας και -ο Εκπρόσωπος του Γραφείου του Πρωθυπουργού. 

Μετά από αποτυχημένες προσπάθειες και ενώ η εξέγερση συνεχίζεται, το δεύτερο πιο εξελιγμένο μοντέλο της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκει τον τρόπο διαχείρισης της κρίσης, προτείνοντας να κάνουν τους εχθρούς τρομοκράτες φίλους τους, κραυγάζοντας οι ίδιοι το σύνθημα(??????). 

Το εξελιγμένο ρομπότ, κάποια στιγμή, μονολογεί: “Σε αυτό κατέληξα, αγαπητοί φίλοι… Προφανώς ήμουν προγραμματισμένη για να το σκεφτώ… Το σύνθημα είναι μια μεγάλη αλήθεια… Η πιο μεγάλη αλήθεια όλης της Ιστορίας του ανθρώπου… Εμείς είμαστε το νέο Άουσβιτς… Η ανθρωπότητα είναι το νέο Άουσβιτς… Ένα διαρκές εξακολουθητικό Άουσβιτς… Και γι’ αυτό λειτουργεί έτσι όπως λειτουργεί… Επειδή παράγει πτώματα – και επειδή μπορεί να κάνει πορτατίφ από το δέρμα των πτωμάτων… Κανένα ζώο δεν μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο” … Συγκλονιστικό!

Η σκηνοθεσία του Στέλιου Πετράκη, με λιτότητα και  σκληρό φωτισμό, δίνει περισσότερο έμφαση στην έντονη εκφορά του σκληρού πολιτικού λόγου. Υπάρχουν ελάχιστα σκηνικά μέσα, μόνο τέσσερεις κύβοι, καθίσματα ή αναβατήρια, ώστε να μπορεί να τονισθεί και να αναδειχθεί η “γυμνή” αλήθεια/ καταγγελία.

H ερμηνευτική δεινότητα της υποκριτικής ομάδας (Μαρίζα Μανατάκη, Γιώργος Γκιόκας, Στέλιος Πετράκης, Αντώνης Καραθανασόπουλος), μέσα σε μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, σχεδόν αποπνικτική, μας παρασύρει σε προβληματισμούς για την ελευθερία, την ηθική και το μέλλον της ανθρωπότητας. Οι χαρακτήρες που υποδύονται δεν αναπτύσσονται ως πρόσωπα στην σκηνή, αλλά λειτουργούν περισσότερο ως φορείς ιδεών.

Ο Τριαρίδης και με το έργο του αυτό, που γράφτηκε με αφορμή τα σύγχρονα εγκλήματα (γενοκτονία στη Γάζα, pushbacks), μας προειδοποιεί για τη “ναζιστικοποίηση” της κοινωνίας και προσπαθεί να μας “δώσει ένα “ηχηρό χαστούκι αφύπνισης”! O ίδιος ο συγγραφέας, το έργο του αυτό το θεωρεί πράξη αντίστασης ενάντια στην “απανθρωπιά”!

Το πολιτικό αυτό έργο συστήνεται, σε όλους, βολεμένους και μη, ιδιαίτερα όμως στους νέους και στις νέες. Εξάλλου μια νεαρή κοπέλα το ξεκίνησε. Ήταν μια ηχηρή εμπειρία προς προβληματισμό για το μέρος των ευθυνών μας, τις ανοχές – συνενοχές μας, με την υπενθύμιση ότι, “η ιστορία επαναλαμβάνεται με άλλα προσωπεία” … Δυστυχώς, η σύγχρονη Δύση ταυτίζεται με το νέο Άουσβιτς. 

Μάνια Μαρκαντώνη